Atatürk’s Zonnetaaltheorie, of hoe alle talen afstammen van het Turks

Moestafa Kemal Atatürk, de held van de Turkse Onafhankelijksheidsoorlog en stichter van de modern Turkse Republiek, was meer dan alleen een soldaat. In zijn tijd werd hij beschouwd als een taalkundige van enig formaat, in ieder geval binnen de grenzen van de Republiek die hij persoonlijk gesticht had. Een enthousiaste amateur-taalkundige, zijn belangrijkste bijdrage was de Zonnetaaltheorie.

Ontwikkeld in de jaren ’30, de Zonnetaaltheorie (of Güneş Dil Teorisi in het Turks) ging ervanuit dat alle talen afstamden van een proto-Turkse taal, gesproken door wat ooit de grootste Turkse beschaving op aarde was. Volgens deze Zonnetaaltheorie hadden deze Turken, die de zon wilden aanbidden, de betekenisloze geluiden die zij voorheen uitten in een taal veranderd. ‘Zon’ of ‘agh’ werd het eerste woord dat de mens ooit sprak, en de stam waar alle andere woorden en talen van afstamden.

Omdat deze proto-Turkse taal sterk op het moderne Turks zou lijken beschouwden de Turken zichzelf als directe afstammelingen van deze hoogontwikklde Centraal-Aziatische Turken. Turkse taalkundigen beargumenteerden dat alle talen herleid konden worden tot een Turkse roots, waarmee ze hun eigen taal verheven boven alle andere talen.

Niet alleen dat, de Soemeriërs en Egyptenaren werden ook toegeëigend. Volgens de Zonnetaaltheorie waren de Soemeriërs en Egyptenaren (stichters van de twee oudste stedelijke beschavingen die wij kennen) eigenlijk Turken die uit Centraal Azië waren gekomen. Dit ‘feit’ gebruikend beargumenteerden Turkse taalkundigen dat Turken daarom ook het eerste volk waren dat het schrift had gebruikt. In het Turkije van de jaren ’30 onderwezen scholen en universiteiten dat alle moderne talen afstamden van het Turks, de eerste taal die ooit gesproken was op aarde. Hoewel hij zelf niet verantwoordelijk was voor het bedenken van de theorie herkende Atatürk deze als belangrijk, en zorgde hij ervoor dat wetenschappers deze bijzonder nuttige en nationalistische theorie nauwkeurig onderzochten.

EnNl_Atatürk’s sun language theory or how all languages derive from Turkish_intext1

Met een radicale herziening van de geschiedenis zoals die toen bekend was probeerde Atatürk het zelfvertrouwen van zijn net gestichte Turkse natie te vergroten. Een duidelijke breuk met het Islamitische verleden van het Osmaanse Rijk, Turkije’s pre-Islamitische en Centraal Aziatische roots werden verheerlijkt. Een sterk identiteitsbesef was nodig om de jonge Turkse Republiek bij elkaar te houden, en de Zonnetaaltheorie zou Atatürk daar misschien wel bij kunnen helpen. Buiten Turkije waren de reacties echter veel minder enthousiast, en in de loop van de tijd werd de theorie vrijwel losgelaten, totdat deze stierf met Moestafa Kemal Atatürk zelf. Wat nog over is is een herinnering aan de verbondenheid tussen taalkunde en politiek.

banner_nl

[English]

You might also like: