Wat als Mowgli een Hindi-accent had? Taal in Disneyfilms

Disneyfilms. Een nieuw begin als je ze na je zesde opnieuw bekijkt – je hoeft waarschijnlijk niet eens aandacht aan de accenten te besteden om door te hebben dat veel grappen gebaseerd zijn op de manier van praten van personages. En toch, niet alle Franse personages klinken alsof ze met een stokbrood onder hun arm rondlopen. Hoe speelt Disney met accenten in haar films?

Amerikaans vs Brits Engels

Een belangrijk gegeven in Disneyfilms is de tegenstelling tussen Amerikaans en Brits Engels. Disney is Amerikaans en zodoende is het niet verbazingwekkend dat de meeste van de getekende hoofdrolspelers algemeen beschaafd Amerikaans Engels spreken (zelfs als ze in Frankrijk leven (Belle en het Beest, De Aristokatten), ergens in het Midden-Oosten (Aladdin) of India (Jungle Boek)). Aangezien Engels al lang wereldwijd gebruik wordt, kunnen verschillende accenten een schat van informatie overbrengen. Zowel de 101 Dalmatiërs als Peter Pans vrienden wonen in Engeland en spreken logischerwijs Brits Engels. In Jungle Boek spreekt een groep olifantenmilitairen Brits Engels, waarschijnlijk refererend aan de vroegere Britse koloniale aanwezigheid. Aan de andere kant kunnen accenten ook veelzeggende sociale implicaties hebben. Het katje Marie uit de Aristokatten spreekt Brits, maar interessant genoeg praten haar twee ruigere broertjes Amerikaans Engels en haar chique moeder heeft een sterk Frans accent…

Goed en Slecht

Een apart geval van Amerikaans versus Brits Engels vormt de accentkeuze voor helden en slechterikken. Kijk naar de protagonist en zijn/haar slechte tegenspeler en je zou snel tot de conclusie kunnen komen dat Britten slecht zijn. Een kleine selectie van de talrijke voorbeelden: Scar vs. Mufasa in De Leeuwenkoning, Jafar versus Aladdin, de Boze Stiefmoeder en Boze Heks versus respectievelijk Assepoester en Doornroosje, en Kapitein Haak versus Peter Pan.

Buitenlandse accenten

De meerderheid van alle Disneyfilms spelen zich ofwel in het buitenland af (niet in Engelando f de VS) ofwel in een fictief koninkrijk. ‘Lokale’ accenten worden echter voorzichtig gebruikt. In Aladdin bijvoorbeeld zijn er slechts een paar Arabisch klinkende personages, zoals de bijrol van verteller/handelaar. In Belle en het Beest vinden we meerdere Franse accenten, voornamelijk onder het levende meubilair. De meeste menselijke (of beestelijke) personages klinken niet Frans.

Disney in andere talen

Engels kent zoveel regionale variatie en is zo’n veelgesproken tweede taal dat de accenten in de originele versie meteen begrepen worden door het Engelssprekende publiek, dat dan ook doorheeft welke sociale boodschap dat accent overbrengt. Maar hoe gemakkelijk wordt zulke sociale betekenis vertaald naar een andere taal? Ik kan alleen het Nederlands beoordelen, maar zelfs in deze taal kun je grappige dingen opmerken. Thomas O’Malley, in de oorspronkelijke Aristocats een straatkat met een arbeidersaccent, is Vlaamssprekend in de Nederlandse versie. Naar mijn mening geeft dat zijn personage een exotische en een beetje extra flair dat hij mist in het origineel! Hetzelfde geldt voor Timon and Pumbaa, die ook Belgisch klinken. In De Kleine Zeemeermin daarentegen hebben de vertalers een perfect alternatief gevonden voor het oorspronkelijk Jamaicaanse Engels van de krab Sebastian: in het Nederlands heeft hij een Surinaams accent.

Als we de wereld volgens Disney moesten geloven dan zou iemand die Brits Engels spreekt een schurk, rijk of gewoonweg Brits kunnen zijn. Een buitenlands accent zou je dom, grappig, of in het beste (Franse) geval, als chique bestempelen. Alleen Amerikaans Engelssprekenden lijken er gemakkelijk vanaf te komen. Wat vind jij van de (taalkundige/culturele) stereotypes die Disney handhaaft?

[English]

You might also like: