Czy Łacina jest martwa?

86187764_50cc694871_oTak zawsze mówią, prawda? Ale pomyślmy. Na pewno słyszałaś kilka wyrażonek, jak carpe diem, czy memento mori. A co się stało z Rzymianami, którzy po łacinie mówili? Zniknęli? Czy łacina to naprawdę martwy język?

Krótko mówiąc: tak, naprawdę. Ale językoznawca może dodac, że choć martwy, to nie wymarły. No to teraz przyjrzyjmy się i zobaczmy, na czym polega różnica.

Jak to zwykle wygląda, kiedy język wymiera? Społeczność się kurczy; ludzie, którzy mówią w danym języku nie przekazują go dziecion. I wtedy w którymś momencie umiera ostatnia osoba, która się nim posługiwała. A chwilę później umiera ostatnia osoba, która tylko rozumiała język, kiedy ta pierwsza mówiła. Nic takiego nie zdarzyło się z Łaciną. Wyobraź sobie Rzym. Rzymianie zawsze mówili w swoim języku i przekazywali go dzieciom. Z czasem język ewoluować… od starożytnej łaciny przez klasyczna przez średniowieczny włoski, aż po dzisiejszy włoski, który znamy (no dobra, w XIX wieku wcisnęli im wygładzony dialekt toskański, ale to nie obala argumentu; weźmy Florencję, i już wszystko gra). Ale był to przecież proces naturalny i długotrwały, znacznie dłuższy niż od staropolszczyzny do dzisiejszego języka polskiego. To samo działo się w całym zachodnim Cesarstwie Rzymskim – było ono jednak tak ogromne i podzieliło się na tyle państw, że bez centralnej władzy i współczesnych massmediów poszczególne odmiany łaciny wyewoluowały we francuski, rumuński, prowansalski, hiszpański itd. To była ewolucja, nie wymieranie.

Inna sprawa. W przeciwieństwie do naprawdę wymarłych języków, takich jak gocki, połabski, czy ostatnio klallam, łacina nadal ma parę zastosowań. Jest oficjalnym językiem Watykanu, a czasem używa jej się też w nauce (OK, głównie robią to filologowie klasyczni – mówią o łacinie po łacinie). Strzępki łaciny wciąż jednak pokutują w świecie zachodnim: w powiedzeniach, maksymach, mottach. Łacina nadal jest źródłem, z którego tworzy się nowe słowa – nawet jeśli nie posługujemy się nią samą, to pozostaje ona punktem odniesienia, źródłem, którego można czerpać.

Jest też całkiem sporo ludzi, którzy nadają łacinie współczesne zastosowania. Zarówno w Europie, jak i w Ameryce są szkoły, gdzie uczy się łaciny jako języka mówionego, generując w ten sposób całe rzesze osób posługujących się biegle łaciną, jako językiem obcym. W internecie pojawiły się łacińskie portale i fora, łacińska wikipedia; Radio Bremen (Niemcy) nadaje regularnie łacińskie audycje. Łacina wciąż ma posmak prestiżu – dlatego też używa się jej w różnych celach dekoracyjnych, tam gdzie ma być oficjalnie i formalnie (np. uroczystości uniwersytecki albo… newletter fińskiej prezydencji w UE). Dla fanów łaciny albo fanów czytających po łacinie tłumaczy się wiele współczesnych książek, takich jak np. Winnie Ille Pu (Kubuś Puchatek) albo Harrius Potter. Potrzebujesz nazwać coś współczesnego po łacinie? Nie ma sprawy. Watykan publikuje listy nowych pojęć . Stąd wiemy, że wódka to válida pótio Slávica.

Łacina to może martwy język, ale całkiem żwawe z niej zombie.

[English]

You might also like: