Skąd wzięło się babie lato?

Idzie jesień. Dni robią się coraz krótsze, a na dworze wieje wiatr zrywając liście z drzew i czapki z głów. Prawda jest taka, że nikt nie lubi jesieni. Nikt, poza tymi, którzy wiedzą czym jest babie lato. Babie lato to w Polsce czas nieoczekiwanej ciepłej pogody między wrześniem i październikiem. Zjawisko to występuje nie tylko w całej Europie, ale też w wielu krajach Azji i Ameryki, a każdy naród nazywa je nieco inaczej.

Nazwa babie lato, brzmi po polsku dość podchwytliwie, bo wprost kojarzy się z… babami. Stąd czasem mylnie EnPl_What do you know about the Indian summer_intext1tłumaczy się je jako lato starych bab. Jednak prawidłowej etymologii należy doszukiwać się w języku niemieckim. Określenie babie lato zostało bezpośrednio zapożyczone – Altweibersommer, ponieważ: Alt (stary), Weib (baba), a Sommer (lato). Problem w tym, że słowo to miało raczej znaczenie przenośne. O tej porze roku wiele pająków plecie swoje sieci, które unoszą się na wietrze, a swoim wyglądem przypominają długie siwe włosy.

W języku niemieckim i jego dialektach spotkamy bardzo dużo wersji babiego lata, na przykład: Frauensommer (kobiece lato), Mädchensommer (dziewczęce lato), Witwensommer (wdowie lato), Allerheiligensommer (lato Wszystkich Świętych)fliegender Sommer (latające lato) lub po prostu Spätsommer (późne lato).

Słowianie Wschodni i Zachodni mieli bardzoOLYMPUS DIGITAL CAMERA podobne skojarzenia: бабье лето (rosyjski), бабіна лета (białoruski), бабине літо (ukraiński) czy babí léto (czeski). Choć na przykład w Rosji mówi się, że nazwa ta pochodzi od kobiet, które po zakończeniu żniw, przestają pracować na polach i zabierają się za prace domowe.

Słowianie Południowi zamieszkujący Bułgarię lub Macedonię na EnPl_What do you know about the Indian summer_intext3babie lato powiedzą cygańskie lato – циганско лято (bułgarski). Pochodzenie tej nazwy odnosi się do grupy jednostek językowych zwanych ksenonimami. Bazują one na kulturze danego narodu lub raczej na jego “niechęci” do innego (np. sąsiedniego) narodu, i choć nie zawsze muszą odpowiadać rzeczywistości, często implikują powstawanie słów, określających zjawiska, które dla tegoż narodu są/były obce lub dziwne. Cygańskie lato nie odnosi się więc do narodu Romów, ale do anomalii pogodowej, która dla Słowian Południowych była rzadko spotykana.

W Chorwacji i Serbii babie lato również zostało zapożyczone z języka niemieckiego – bablje ljeto (chorwacki), бабље љето (serbski), chociaż często mówi się na nie Martinjsko ljeto (chorwacki) lub Михољско љето (serbski). Obie nazwy związane są z religią prawosławną. Nazwa chorwacka Martinjsko ljeto pochodzi od Świętego Marcina, a nazwa serbska – Михољско љето od wspomnienia archanioła Michała. Oba święta przypadają właśnie na okres babiego lata.

Babie lato rozpoczyna się dniem Świętego EnPl_What do you know about the Indian summer_intext4Marcina również w Europie – we Francji, Włoszech, Hiszpanii i Portugalii. W Holandii jego początek przypada natomiast na dzień śmierci Świętej Teresy z Ávili (4/15 października), a w Szwecji – na dzień świętej Brygidy patronki Europy (7 października).

W Ameryce Północnej babie lato przyjęto określać zupełnie inaczej, EnPl_What do you know about the Indian summer_intext5tam powiemy indiańskie lato (Indian summer – angielski). Wyjaśnień jest kilka. Nazwa mogła pochodzić od zjawiska pogodowego, które występowało na terenach zamieszkiwanych przez Indian lub dlatego, że to właśnie Indianie pierwszy raz opisali je Europejczykom. Możliwe też, że indiańskie lato związane jest z okresem, w którym Indianie udawali się na polowania.

Jakbyśmy jednak babiego lata nie nazwali miejmy nadzieję, że nadejdzie i będziemy mogli jeszcze choć chwilę nacieszyć się słońcem… jesienią  🙂

banner_pl

[English]

You might also like: